Zwrot nakładów na nieruchomość przysługuje temu, kto własnym kosztem ulepszał cudzą albo wspólną nieruchomość. Zakres zwrotu poniesionych nakładów na nieruchomość zależy od rodzaju wydatków i relacji z właścicielem.
Najważniejsze informacje z artykułu
- Od podziału nakładów na konieczne, użyteczne i zbytkowne zależy zakres zwrotu.
- Posiadacz w złej wierze odzyska tylko nakłady konieczne, w granicach bezpodstawnego wzbogacenia.
- Małżonkowie rozliczają nakłady przy podziale majątku, a po nim roszczenie przepada.
- Roszczenie posiadacza i biorącego w użyczenie przedawnia się po roku od zwrotu nieruchomości.
- W sporze o kwocie zwrotu przesądza opinia biegłego, a nie suma faktur.
Czym są nakłady na nieruchomość i jakie mają rodzaje?
Nakłady na nieruchomość to wydatki finansowe, rzeczowe lub praca poniesione na jej utrzymanie albo ulepszenie, a Kodeks cywilny dzieli je na konieczne i inne. Konieczne utrzymują budynek w stanie zdatnym do użytku (konserwacja, naprawy, podatki). Nakłady użyteczne go ulepszają, np. rozbudowa lub przebudowa. Zbytkowne służą estetyce. Od tej klasyfikacji zależy rozliczenie nakładów na nieruchomość.
Od czego zależy zwrot nakładów na cudzą nieruchomość?
Zwrot nakładów na cudzą nieruchomość zależy najpierw od stosunku prawnego z właścicielem. Umowa o rozliczeniu ma pierwszeństwo, a według uchwał SN uniwersalny model roszczenia o zwrot nakładów na cudzą nieruchomość nie istnieje. Ta sama łazienka może dać różny zwrot. Kwestie te obejmuje prawo nieruchomości. W złej wierze jest ten, kto wiedział lub powinien był wiedzieć, że nieruchomość jest cudza.
| Sytuacja | Podstawa | Zwrot obejmuje |
|---|---|---|
| Posiadacz w złej wierze | art. 224-226 k.c. | Konieczne, w granicach bezpodstawnego wzbogacenia |
| Posiadacz w dobrej wierze | art. 224-226 k.c. | Konieczne niepokryte pożytkami, inne – w zakresie wzrostu wartości |
| Biorący w użyczenie | art. 713 i 752 k.c. | Konieczne i użyteczne, które zwiększyły wartość |
| Małżonek | k.r.o. | Między majątkiem wspólnym a osobistym |
Jak wygląda zwrot nakładów na nieruchomość małżonka?
Małżonek może żądać zwrotu wydatków z majątku wspólnego na nieruchomość osobistą drugiego małżonka. Wyjątkiem są nakłady konieczne na dom przynoszący dochód, np. z wynajmu. Zwrot nakładów na nieruchomość wspólną nie obejmuje środków zużytych na potrzeby rodziny. Nakłady na nieruchomość wspólną po rozwodzie zgłasza się w postępowaniu o podział majątku, a nakłady między majątkami osobistymi – w powództwie o zapłatę.
Kiedy przysługuje zwrot nakładów na nieruchomość rodziców lub teściów?
Zwrot nakładów na dom rodziców lub teściów przysługuje z tytułu użyczenia i obejmuje nakłady konieczne oraz użyteczne, które zwiększyły wartość domu w chwili wyprowadzki (art. 713 k.c.). Dziecko mieszkające u rodziców musi najpierw ustalić podstawę korzystania z domu.
Czy można odzyskać nakłady na mieszkanie konkubenta?
Zwrot nakładów na nieruchomość konkubenta bywa ograniczony do nakładów koniecznych w granicach bezpodstawnego wzbogacenia, zależnie od okoliczności.
Jak nakłady na nieruchomość wpływają na zachowek?
Przy zachowku nakłady na nieruchomość poczynione po darowiźnie nie podwyższają jej wartości ustalanej na chwilę darowizny. Stan z dnia przejęcia należy więc udokumentować zdjęciami.
Jak rozliczyć nakłady na nieruchomość wspólną i spadkową?
Rozliczenie nakładów na nieruchomość wspólną następuje proporcjonalnie do udziałów (art. 207 k.c.), jeśli wydatek służył całej nieruchomości w ramach zarządu rzeczą wspólną. Nie dotyczy to części używanej tylko przez jednego współwłaściciela, a umowa może ustalić inny podział. Rozliczenie nakładów na nieruchomość przy dziale spadku następuje w samym postępowaniu działowym – sąd rozstrzyga w nim wzajemne roszczenia współspadkobierców o nakłady na spadek, korzystanie z rzeczy i pobrane pożytki (art. 686 w zw. z art. 688 i 618 k.p.c.). Nakłady sprzed otwarcia spadku ocenia się według stosunku prawnego łączącego inwestującego ze spadkodawcą.
Jak obliczyć wartość nakładów na nieruchomość?
Wartość nakładów ustala w sporze biegły, oceniając wzrost wartości nieruchomości, dlatego kwota zwrotu może różnić się od sumy faktur. Wycena nakładów na nieruchomość obejmuje ich kwalifikację na konieczne, użyteczne i zbyteczne. Metody wyceny nakładów na nieruchomość dobiera biegły, który ocenia też ich amortyzację, czyli zużycie.
Kiedy przedawnia się roszczenie o zwrot nakładów na nieruchomość?
Roszczenie posiadacza o zwrot nakładów na cudzą nieruchomość przedawnia się po roku od jej zwrotu właścicielowi, a nie od wykonania prac. Ten sam roczny termin, liczony od dnia zwrotu rzeczy, dotyczy biorącego w użyczenie, np. zięcia mieszkającego u teściów. Roszczenie z bezpodstawnego wzbogacenia przedawnia się na zasadach ogólnych z art. 118 k.c., czyli po 6 latach, a po 3 latach, gdy wiąże się z prowadzeniem działalności gospodarczej. Małżonków i współwłaścicieli nie dotyczy przedawnienie, lecz utrata roszczenia z chwilą prawomocnego podziału majątku lub zniesienia współwłasności, nawet gdy roszczenia nie zgłoszono.
Jak przygotować pozew o zwrot nakładów na nieruchomość?
Pozew o zwrot nakładów na nieruchomość to pozew o zapłatę. Gdy wartość przedmiotu sporu przekracza 100 000 zł, sprawę rozpoznaje sąd okręgowy, a przy niższej kwocie – sąd rejonowy. Co do zasady pozew składa się w sądzie, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. Uniwersalny wzór pozwu o zwrot nakładów na nieruchomość nie istnieje, bo treść żądania zależy od podstawy prawnej. Zamiast procesu strony mogą zawrzeć umowę o kwotę zwrotu, w praktyce nazywaną umową sprzedaży nakładów na nieruchomość. Do pozwu dołącza się:
- faktury i rachunki,
- zdjęcia sprzed rozpoczęcia prac i po ich zakończeniu,
- dowody ustaleń z właścicielem,
- wniosek o powołanie biegłego.
Najczęściej zadawane pytania
Czy zwrot nakładów na nieruchomość podlega opodatkowaniu?
Nie, według interpretacji Dyrektora KIS jest neutralny w PIT, SD i PCC.
Czy można żądać zwrotu nakładów zbytkownych?
Tylko posiadacz w dobrej wierze, w zakresie wzrostu wartości nieruchomości.
Czy faktury wystarczą, aby odzyskać nakłady?
Nie, faktury dowodzą tylko wydatku, a kwotę wyznacza wzrost wartości nieruchomości.


